akcja Pajacyk

www.krokpokroku.org

ABAI

Techniki wychowawcze proponowane rodzicom w poradnikach dostępnych na polskim rynku wydawniczym

Aleksandra Gronostaj
Uniwersytet Jagielloński

Przemysł z wydatną, choć niezamierzoną pomocą psychologów, za sprawą poradników i programów telewizyjnych takich jak „Superniania” czy brytyjski „Little Angels”, skutecznie zaszczepia społeczne przekonanie, że jest jeden określony sposób na dobre rodzicielstwo, który sprowadza się do konkretnego typu zachowań, metod i taktyk niezawodnych wobec każdego dziecka. Jego przekaz w skrócie brzmi zazwyczaj tak: „Jeśli twój maluch ma napady złości, nie chce jeść brukselki, albo moczy łóżko, sięgnij po łatwo dostępny i prosto napisany poradnik, który krok po kroku przeprowadzi cię przez proces naprawiania błędów wychowawczych i kształtowania pożądanych zachowań”. Chociaż techniki prezentowane rodzicom mają zwykle podstawy naukowe i oparte są na dobrze sprawdzonych regułach uczenia się, sprzedawane samodzielnie często okazują się niewystarczające. Jeśli nawet problemowe zachowania ustępują, mogą pojawić się nowe, albo zmiana może okazać się nietrwała. Dzieje się tak dlatego, że gdzieś w gęstym lesie technik gubi się związek rodziców z dziećmi. Skupienie na obserwowalnych zachowaniach może prowadzić do pomijania subtelniejszej, ale kształtującej je, ludzkiej relacji, której zmiana i rozwój powinny być sednem naprawczych oddziaływań psychologicznych. Nie chodzi wyłącznie o relację opiekuna i dziecka – część dziecięcego problemowego zachowania wynika z trudności w związkach pomiędzy dorosłymi. W referacie poddane zostaną analizie treści dostępnych na rynku polskim poradników proponowanych rodzicom, z uwzględnieniem kilku ich typów – ograniczonych do przedstawienia technik behawioralnych, poruszających problematykę nastawień i przekonań dorosłych wobec dzieci (techniki poznawcze), poruszających problemy samych dorosłych, które mogą skutecznie torpedować ich wysiłki wychowawcze oraz przedstawiających zachowanie dziecka w kategoriach systemowych.