Rozdział I
Postanowienia ogólne

1. Podmiotami inicjującymi stworzenie systemu uznawania kompetencji zawodowych i nadawania tytułu zawodowego „terapeuta behawioralny" są dwie organizacje: Polskie Stowarzyszenie Terapii Behawioralnej i Polskie Towarzystwo Psychologii Behawioralnej.

Celem tych działań jest wykreowanie takiego wizerunku terapii behawioralnej, aby była ona utożsamiana z jak najwyższą jakością usług terapeutycznych.

2.Regulamin normuje zasady:

• funkcjonowania systemu uznawania kompetencji zawodowych i nadawania tytułu zawodowego „terapeuta behawioralny",
• stworzenia i spopularyzowania listy czynnych zawodowo terapeutów behawioralnych w Polsce,
• zintegrowania i usystematyzowania istniejącego systemu szkoleń i studiów zawodowych.

3. Ilekroć w regulaminie jest mowa o:

• organizacjach zawiadujących - rozumie się przez to inicjatorów, organizatorów i koordynatorów systemu, czyli Polskie Stowarzyszenie Terapii Behawioralnej i Polskie Towarzystwo Psychologii Behawioralnej,
• „terapeucie behawioralnym" - rozumie się przez to czynną zawodowo osobę, wykorzystującą w codziennej praktyce terapeutycznej zasady stosowanej analizy zachowania (ABA) spełniającej kryteria uzyskania tytułu zawodowego,
• ośrodkach współpracujących - rozumie się przez to ośrodki oświatowe, medyczne, terapeutyczne i inne, które posługują się jako wyłączną metodę realizowanych oddziaływań stosowaną analizą zachowania i są związane z organizacjami zawiadującymi umową określającą zakres i charakter współpracy,
• superwizorze behawioralnym - rozumie się przez to osobę posiadającą kwalifikacje w zakresie stosowanej analizy zachowania, a w szczególności pełniącą funkcję superwizora w codziennej pracy zawodowej, zajmującą się doradztwem metodycznym i rozwijaniem praktycznych umiejętności terapeutycznych u pozostających pod jego opieką terapeutów, która zgłosi akces uczestnictwa w programie nadawania tytułu zawodowego terapeuty behawioralnego,
• Komisji - rozumie się przez to Komisję nadzorującą działania w zakresie tworzenia i utrzymania Listy Terapeutów Behawioralnych. Komisja jest tworem konstytuującym się z prezesów obu organizacji zawiadujących i co najmniej po jednym przedstawicielu z każdego stowarzyszenia powoływanym każdorazowo do planowanych działań Komisji,
• ewaluatorze - rozumie się przez to superwizora behawioralnego, podejmującego się przeprowadzenia ewaluacji profesjonalnej praktycznych umiejętności terapeutycznych u osoby starającej się o uzyskanie i przedłużenie tytułu zawodowego terapeuty behawioralnego.

4. Wszelkie działania wynikające z prezentowanego w niniejszym regulaminie systemu, realizowane są wspólnie przez obie organizacje, zgodnie z wewnętrznym, zatwierdzonym przez oba Zarządy, harmonogramem działań.

Rozdział II
Opis systemu

1. Istnieje 5 ścieżek formalnych obowiązujących na drodze uzyskiwania tytułu zawodowego terapeuty behawioralnego. Ubiegający się o tytuł wybierają dowolnie jedną spośród poniższych:

- I ŚCIEŻKA (dla czynnych zawodowo terapeutów) obejmuje złożenie wniosku formalnego o przyznanie tytułu terapeuty behawioralnego. Wniosek ten musi obejmować:

•   potwierdzenie kwalifikacji (minimum świadectwo ukończenia kursu III-stopniowego),
• udokumentowanie co najmniej 3-letniego okresu pracy zawodowej pod superwizją poprzez przedstawienie świadectwa pracy, umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, zaświadczenia wydanego przez dyrektora placówki lub superwizora. Wymiar pracy zawodowej powinien wynosić co najmniej 10 godzin tygodniowo,
• pozytywną opinię superwizora i (w przypadku osób zatrudnionych w ośrodku behawioralnym) pozytywną opinię dyrektora placówki.
• Złożenie dokumentów o nadanie tytułu terapeuty behawioralnego, według wymagań „ścieżki I" jest możliwe wyłącznie do dnia 31 stycznia 2011 r.

- II ŚCIEŻKA obejmuje:

• ukończenie kursu III-stopniowego z zakresu terapii behawioralnej,
• ukończenie co najmniej 5 kursów specjalizacyjnych,
• odbycie minimum 30 dni praktyk w ośrodkach współpracujących, w tym co najmniej dwóch praktyk trwających w sposób ciągły minimum 5 dni każda,
• 2 lata pracy pod superwizją (co najmniej 50 godzin superwizji rocznie),
• uzyskanie pozytywnej opinii superwizora,
• złożenie wniosku formalnego o nadanie tytułu zawodowego terapeuty behawioralnego, wraz z załącznikami potwierdzającymi spełnienie wyżej wymienionych wymagań formalnych.

- III ŚCIEŻKA obejmuje:

•  ukończenie w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego kursów: „Wprowadzenie do psychologii behawioralnej" oraz „Terapia behawioralna: teoria
  i praktyka",ukończenie co najmniej 5 kursów specjalizacyjnych,
• odbycie minimum 20 dni praktyk w ośrodkach współpracujących, w tym co najmniej dwóch praktyk trwających w sposób ciągły minimum 5 dni każda,
• 2 lata pracy pod superwizją (co najmniej 50 godzin superwizji rocznie),
• uzyskanie pozytywnej opinii superwizora,
• złożenie wniosku formalnego o nadanie tytułu zawodowego terapeuty behawioralnego, wraz z załącznikami potwierdzającymi spełnienie wyżej wymienionych wymagań formalnych.

- IV ŚCIEŻKA obejmuje:

•  ukończenie w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie studiów podyplomowych „Stosowana analiza zachowania",
• odbycie minimum 20 dni praktyk w ośrodkach współpracujących, w tym co najmniej dwóch praktyk trwających w sposób ciągły minimum 5 dni każda,
• 2 lata pracy pod superwizją (co najmniej 50 godzin superwizji rocznie),
• uzyskanie pozytywnej opinii superwizora, złożenie wniosku formalnego o nadanie tytułu zawodowego terapeuty behawioralnego, wraz z załącznikami potwierdzającymi spełnienie wyżej wymienionych wymagań formalnych.

- V ŚCIEŻKA obejmuje:

• ukończenie w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Sopocie studiów podyplomowych „Stosowana analiza zachowania",
• odbycie jednodniowych obserwacji pracy w co najmniej trzech ośrodkach współpracujących,
• 2 lata pracy pod superwizją (co najmniej 50 godzin superwizji rocznie),
• uzyskanie pozytywnej opinii superwizora, złożenie wniosku formalnego o nadanie tytułu zawodowego terapeuty behawioralnego, wraz z załącznikami potwierdzającymi spełnienie wyżej wymienionych wymagań formalnych.

2. Pakiet obowiązkowych kursów specjalizacyjnych (dla ścieżki II i III), z którego należy zaliczyć co najmniej 5 kursów, obejmuje następujące szkolenia:

• Praca z osobą przejawiającą trudne zachowania,
• Rozwijanie samodzielności dzieci i młodzieży z zaburzeniami rozwojowymi,
• Prowadzenie dokumentacji terapii behawioralnej,
• Rozwijanie komunikacji u osób z zaburzeniami rozwojowymi,
• Tworzenie środowiska terapeutycznego,
• Rozwijanie umiejętności kluczowych dla funkcjonowania dziecka z zaburzeniami rozwojowymi w grupie rówieśniczej.

Rozdział III
Lista terapeutów behawioralnych

1. „Lista terapeutów behawioralnych" to lista czynnych zawodowo specjalistów posiadających odpowiednie kwalifikacje i praktyczne umiejętności terapeutyczne.
2. „Lista terapeutów behawioralnych" jest sporządzana, na bieżąco aktualizowana i publikowana przez organizacje zawiadujące na stronach internetowych: www.pstb.org i www.ptpb.pl
3. Lista może być publikowana również na innych portalach pod warunkiem uzyskania przez zainteresowanych pisemnej zgody od obu organizacji zawiadujących.
4. W okresie przejściowym: tj. do 31 stycznia 2011 r. na listę tę zapisani być mogą wszyscy którzy:

•  spełniają wymogi I ścieżki formalnej,
• występują z wolnej stopy, posiadając kwalifikacje i poddadzą się w dowolnym ośrodku profesjonalnej ewaluacji, z której otrzymają wynik ostateczny co najmniej 4,0 pkt.

5. Po dacie 31 stycznia 2011 r. na listę będą już wpisywani wyłącznie ci, którzy spełnią wymagania ścieżki formalnej II, III, IV lub V.
6. Tytuł zawodowy terapeuty behawioralnego (a tym samym wpis na listę) musi być odnawiany według zasad opisanych w rozdziale V.

Rozdział IV
Ośrodki współpracujące

1. Organizacje zawiadujące pozyskują do współpracy inne polskie instytucje zajmujące się stosowaną analizą zachowania.
2. Zakres współpracy może obejmować:

• zgłaszanie i typowanie osób do pełnienia funkcji superwizorów,
• realizację staży zawodowych - według zasad określonych w rozdziale VI niniejszego regulaminu,
• prowadzenie szkoleń i kursów - według programu kursu zatwierdzonego przez organizacje zawiadujące.

3. Organizacje zawiadujące podejmują w trybie uchwały decyzję o zawiązaniu współpracy
oraz o zakresie współdziałania z daną instytucją, na jej pisemny wniosek, po szczegółowym przeanalizowaniu możliwości i uwarunkowań danej instytucji.
4. Umowa o współdziałaniu jest zawierana na czas nieokreślony, przy czym wszystkie strony zachowują prawo do jej wypowiedzenia.
5. Organizacje zawiadujące mają prawo do przeprowadzenia (po uprzednim ustaleniu terminu z instytucją) wizytacji, mającej na celu sprawdzenie zgodności realizowanych działań z postanowieniami niniejszego regulaminu oraz regulaminów szczegółowych.

Rozdział V
Zasady przyznawania tytułu

1. Tytuł zawodowy „terapeuta behawioralny" jest nadawany przez Komisję na wniosek zainteresowanego, po spełnieniu przez niego wymagań formalnych.
2. Komisja jest tworem konstytuującym się z prezesów obu organizacji zawiadujących i co najmniej po jednym przedstawicielu z każdego stowarzyszenia powoływanym każdorazowo do planowanych działań komisji. W chwili zmiany Prezesów równocześnie zmienia się skład komisji.
3. Uchwały Komisji podejmowane są większością głosów przy udziale co najmniej czterech członków Komisji.
4. Komisja obraduje co najmniej dwa razy w roku.
5. Zadaniami Komisji jest:

• nadzorowanie prac ośrodków stażowych w zakresie realizacji zapisów niniejszego regulaminu i regulaminów szczegółowych,
• nadzorowanie prac superwizorów w zakresie realizacji zapisów niniejszego regulaminu i regulaminów szczegółowych,
• rozstrzyganie sporów pomiędzy terapeutami i superwizorami w zakresie realizacji zapisów niniejszego regulaminu i regulaminów szczegółowych,
• nadawanie tytułu terapeuty behawioralnego na podstawie zgromadzonej dokumentacji,
• nadawanie ośrodkowi statusu ośrodka współpracującego,
• zatwierdzanie programów kursów specjalistycznych,
• rozstrzyganie podań w zakresie zniesienia uprawnień terapeuty behawioralnego w sytuacji zgłaszanych rażących uchybień w pracy.

6. Od decyzji Komisji zainteresowanemu przysługuje odwołanie do Zarządu wybranej organizacji zawiadującej w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Odwołanie jest rozpatrywane w terminie 90 dni od jego wpłynięcia przez Zarząd z wyłączeniem prezesa i innych członków zarządu, którzy wchodzili w skład Komisji.

Rozdział VI
Praktyki

1. Terminu „Praktyki" używa się dla określenia praktyk zawodowych w wybranym ośrodku współpracującym, których celem jest obserwacja uczestnicząca oraz praca terapeutyczna pod kierunkiem specjalisty, celem podnoszenia i generalizowania umiejętności terapeutycznych stażystów.
2. Praktykant może ubiegać się o odbycie praktyki w jednym z ośrodków współpracujących wymienionych na stronach internetowych Polskiego Stowarzyszenia Terapii Behawioralnej i Polskiego Towarzystwa Psychologii Behawioralnej, na swój pisemny wniosek.
3. Praktyki są odpłatne. Wysokość opłat ustalana jest przez dany ośrodek współpracujący, w którym praktyka się odbywa.
4. Praktyka w pełnym wymiarze powinna odbywać się pod kierownictwem jednego terapeuty behawioralnego.
5. Praktykę należy odbyć w okresie nie krótszym niż jeden rok i nie dłuższym niż dwa lata.
6. Długość praktyki zależy od wybranej ścieżki realizowania wymagań formalnych.
7. W zakres praktyki wlicza się zarówno obserwację, jak i pracę z dzieckiem
w odpowiednich proporcjach:

• Obserwacja wszystkich dzieci w ośrodku - 1/5 wymiaru praktyki,
• Obserwacja zajęć indywidualnych u wybranego dziecka - 1/5 wymiaru praktyki,
• Praca pod kierownictwem terapeuty behawioralnego - 3/5 wymiaru praktyki,
• Praca pod superwizją - ostatnia godzina praktyki.
  

8. Praktyka kończy się każdorazowo wydaniem zaświadczenia, które zawiera informację o ilości zrealizowanych godzin praktyki.
9. Zaświadczenie na odpowiednim formularzu wystawia osoba odpowiedzialna za organizację systemu praktyk w danym ośrodku (formularz zaświadczenia znajduje się
w załączniku nr 1).

Rozdział VII
Superwizje

1. Termin „superwizja" stosuje się dla określenia konsultacji merytorycznych prowadzonych podczas regularnych spotkań terapeuty z superwizorem. Celem superwizji jest pomoc terapeucie w zakresie rozwijania praktycznych umiejętności terapeutycznych, doradztwo metodyczne, ocena prawidłowości procesu terapeutycznego i korekta nieprawidłowości w pracy celem zapewnienia wysokiej jakości świadczonych usług terapeutycznych.
2. Terapeuta starający się o uzyskanie tytułu terapeuty behawioralnego, ma prawo do dowolnego wyboru superwizora, z którego konsultacji będzie korzystał podczas realizacji wybranej ścieżki formalnej.
3. Zasady współpracy pomiędzy stażystą a superwizorem ustalane są na pierwszym spotkaniu, gdzie są szczegółowo spisywane w postaci kontraktu. W sytuacji, gdy jedna ze stron nie spełnia zasad kontraktu, umowa może być zerwana na podstawie prośby do Komisji o zmianę superwizora.
4. Superwizje są odpłatne. Wysokość odpłatności ustala:

• superwizor w przypadku, gdy swoje usługi oferuje on w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej,
• organizacja zawiadująca, w przypadku gdy to ona zatrudnia superwizora.

5. Pracę pod superwizją należy odbyć pod kierunkiem jednego superwizora, chociaż w wyjątkowych okolicznościach, na pisemny wniosek jednej ze stron do Komisji, można zmienić superwizora - nie można jednak takiej zmiany dokonać więcej niż 2 razy.
6. Otrzymanie pozytywnej oceny superwizora jest jednym z warunków koniecznych do spełnienia podczas ubiegania się o tytuł terapeuty behawioralnego.
7. O uzyskanie pozytywnej oceny superwizora może ubiegać się terapeuta, który w ciągu maksymalnie 2 lat praktyki terapeutycznej odbył przynajmniej 50 godzin pracy pod superwizją.
8. Ocena superwizora jest składową cząstkowych ocen z zakresu:

• Rozwijania nowych umiejętności,
• Umiejętności tworzenia programu terapeutycznego,
• Pracy nad zachowaniami trudnymi,
• Dokumentacji.

9. Obowiązujący Arkusz oceny pracy terapeutycznej dokonywanej przez superwizora oraz szczegółowe kryteria oceny znajdują się w załączniku nr 2.
10. Każdy superwizor w swojej ocenie powinien posługiwać się 5-stopniową skalą. Aby uzyskać pozytywną ocenę pracy terapeutycznej średnia arytmetyczna wynikająca z ocen cząstkowych nie może być mniejsza niż 4,0 pkt.

0 punktów - terapeuta nie wykazuje żadnych umiejętności w danej dziedzinie; jest całkowicie niesamodzielny i zależny od superwizora,

1 punkt - terapeuta wykazuje minimalne umiejętności w danej dziedzinie; wymaga stałej pomocy i kontroli superwizora,

2 punkty - terapeuta sporadycznie wykazuje umiejętności w danej dziedzinie; wymaga stałej pomocy i kontroli ze strony superwizora,

3 punkty - terapeuta częściowo jest samodzielny i niezależny; wymaga pomocy superwizora,

4 punkty - terapeuta jest samodzielny, ale wymaga konsultacji superwizora,

5 punktów - terapeuta jest całkowicie samodzielny w danej dziedzinie.

Rozdział VIII
Zasady utrzymania i odnawiania tytułu zawodowego „terapeuty behawioralnego"

1. Tytuł terapeuty behawioralnego powinien być odnawiany co 5 lat na pisemny wniosek zainteresowanego, po poddaniu przez niego ewaluacji profesjonalnej.
2. Po upływie 5-letniego okresu prowadzenia praktyki terapeutycznej
(i posiadania tytułu terapeuty behawioralnego) ewaluacji pracy terapeutycznej dokonuje co najmniej dwóch ewaluatorów, w tym co najmniej jeden z nich nie prowadzący w ostatnich 2 latach superwizji u danego terapeuty.
3. Ewaluacji umiejętności terapeutycznych dokonuje się przy pomocy Arkusza do oceny pracy terapeutycznej przez ewaluatora (arkusz w załączniku nr 3).
4. Ewaluacja może być przeprowadzana częściej niż co 5 lat, w szczególności gdy do Komisji zostaną zgłoszone rażące uchybienia w prowadzonej pracy terapeutycznej danego terapeuty. Komisja podejmuje decyzję dotyczącą przeprowadzenia kolejnej ewaluacji oraz ustala skład osób ewaluujących.
5. Jeżeli kolejna nota z ewaluacji będzie niższa niż 4,0, pkt. terapeuta powinien poddać się superwizjom terapeutycznym w wymiarze co najmniej 50 godzin. Po wypracowaniu danej liczby godzin może ubiegać się o kolejną ewaluację. Jeżeli kolejna nota będzie niższa niż 4,0 terapeuta traci tytuł terapeuty behawioralnego. Terapeuta może odzyskać tytuł zawodowy dopiero po uzyskaniu oceny z ewaluacji nie niższej niż 4,0 pkt.
6. Osoby, które po upływie 5 lat nie poddadzą się ewaluacji i ocenie zostaną usunięte z listy terapeutów. W przypadku chęci ponownego wpisania się na listę należy odbyć 50 godzin pracy pod superwizją i poddać się ocenie. Warunki te dotyczą również osób, które uzyskały negatywną ocenę superwizora.

Rozdział IX
Postanowienia końcowe

1. Zmiany Regulaminu oraz decyzję o zawieszeniu systemu podejmują współdziałające Zarządy organizacji zawiadujących w trybie uchwały.
2. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym regulaminie mają zastosowanie przepisy Prawa o Stowarzyszeniach.